جلوتر از «کتوز» گام بردارید!

برگرفته از نوشته: دکتر   Dairyman s’Hoard

مجله Hoard's Dairyman

مدیریت گاو تازه زا یک کار دشوار است. هنگامی که گاو کتوز دارد و دوره شیردهی را با کندی آغاز می کند، میباید منتظر زیان چشمگیری به خاطر هزینه مستقیم درمان، به اضافه از دست رفتن درآمد درآینده، باشید. هر چند خبر خوش این است که اکنون ابزارهای تازه ای برای این که گاوهای کتوزدار را دقیق تر و به طور انفرادی شناسایی کنید و خطرات متابولیک گله را برآورد نمایید در دسترس قرار دارند.

چه اشکالی می تواند پیش بیاید

بیشتر تفاوت ها در این که گاوها به چه خوبی می توانند از دوره انتقالی بگذرند را می توان به وسیله تغییرات خود گاو، مواد خوراک و محیط زندگی گاو توضیح داد. عوامل مربوط به خود گاو، مانند این که دوره شیردهی پیشین و دوره خشکی او چند روز بوده است، اسکور بدنی بیش از اندازه، و سن گاو، همگی عوامل مؤثر در ایجاد خطر بیماری های متابولیکی و فرستادن گاو به کشتارگاه می باشند.

به همین گونه، عوامل محیط زندگی گاو، مانند تراکم، جا به جایی در نزدیکی زایمان، استرس گرمایی، و ناکافی بودن آسایش گاو، خطر کارآیی ضعیف گاو تازه زا را افزون می کند، و آخرین عامل، عوامل رایج تغذیه ای هستند که در پدیدآمدن مشکلات گاو تازه زا مؤثرمی باشند، مانند: ضعف مدیریت آخور، جدا کردن خوراک، کم خوردن مواد خشک، و علوفه با سطح بالای اسید بوتیریک.

همه گاوهای ما پس از زایمان، هم به سبب کم خوردن، و هم به سبب نیاز بالا به انرژی، سطحی از توازن منفی انرژی را تجربه می کنند. کبد با تبدیل چربی بدن به اسیدهای چرب غیر استروئیدی برای تأمین انرژی گاو در دوره انتقال زایمان، ایجاد کتون می کند. بخش عمده  کتون که کبد تولید میکند استات ها، استواستات ها و بتا هیدروکسی بوتیرات (BHBA )هستند.

هر چند گاو می تواند از کتون ها به عنوان یک منبع انرژی برای بسیاری از فعالیت های بدنش (مگر تولید شیر) بهره برداری کند، اما بیماری کتوز هنگامی پیش می آید که مقدار زیادی از کتون درون جریان خون انباشته شود.

در سال های اخیر، شیوع کتوز در گله ها، میان ۳۰ تا ۵۰ درصد گزارش شده است. گاوهایی که دچار کتوز می شوند، کمتر می خورند، که سبب از دست رفتن مقدار بیشتری از نمره بدنی آن ها و کاهش تولید شیرشان می شود.

از دید کلینیکی، گاوها از خوراک می افتند و شاید نفس آن ها بوی استون بدهد. مهم تر از همه، این موضوع به خوبی ثابت شده است که گاوهایی که دچار کتوز می شوند، در خطر بیشتری برای دچارشدن به دیگر بیماری ها، مانند متریت، ورم پستان، و جابه جایی شیردان قرار می گیرند، و این ها، زیان هایی افزون بر کاهش تولید شیر و کاهش باروری آن ها است.

با این که ما می توانیم کتون در خون، شیر و ادرارگاو را اندازه بگیریم، اما استاندارد طلایی در اندازه گیری سطح کتون در گاوهای شیری، اندازه گیری سطح بتا- هیدرواکسی بوتیرات است.

اخیراً برخی از دامداران، کارشناسان تغذیه و دامپزشکان، شروع به استفاده از یک تکنولوژی تازه کرده اند که به آن ها اجازه می دهد سطح BHBA خون را بدون نیاز به فرستادن نمونه خون به آزمایشگاه، اندازه بگیرند.

با انجام آزمایش مرتب خون گله، می توان خطر پدید آمدن بیماری های متابولیک گاوهای تازه زا را زیر نظر قرارداد. برای انجام این کار می توانBHBA  خون ۱۲ تا ۱۵ گاو را که در روزهای دوم تا پانزدهم آغاز دوره شیردهی هستند با این دستگاه اندازه گرفت. هرگاه سطح BHBA خون دو گاو یا بیشتر، از این گروه گاوها ۱/۲ میلی مول/ لیتر یا بالاتر باشد گله شما در خطر جدی بیماری های متابولیک قرار دارد و شما می باید به فکر چاره برآیید. هرگاه در کمتر از 2 گاو سطح BHBA خون ۱/۲ میلی مول/ لیتر باشد، شما مدیریت خوبی برای گاوهای تازه زای گله اجرا می کنید.

برخی از دامپزشکان و دامداران BHBA خون گاوها را به طور انفرادی در روزهای چهارم، و یازدهم پس از آغاز شیردهی اندازه می گیرند.

از آنجا که آزمایش BHBA به شما امکان می دهد که گاوهایی را که سطح بسیار پایینی از کتون را دارند را بیابید، پیشنهاد می کنم که دستورالعمل (پروتکل) پیگیری وضع کتوز گله را بازبینی کنید و آن را در سطوح مختلف پیشرفت بیماری از هم جداکنید (از درمان محتاطانه تا درمان فعالانه). خوبی این پروتکل ها در این است که از هزینه های بیهوده درمان کردن پرهیز می کنید و شمار گاوهایی را که دچار بی اشتهایی می شوند کم می کنید. در جدول نمونه پروتکل های درمانی مراحل مختلف پیشرفت بیماری را می بینید.

 

دکتر B.J.Jones از مرکز دامپزشکی دارلینگتن در ویسکانسین این پروتکل ها را در چندین دامداری به کار برده است و می گوید، یکی از مهم ترین سودمندی های انجام این پروتکل ها کاستن از تزریق داخل رگی دکستروز است. در گذشته، در این دامداری ها، دکستروز را به گونه ای مرتب برای درمان کتوز و جلوگیری از جا به جایی شیردان به گاوها می خوراندند. پژوهش های تازه نشان می دهند که خوراندن یا تزریق داخل رگی دکستروز با دوز بالا، عملاً سبب جا به جایی شیردان می شود.

حتی در گاوهایی که در خطر بالای دچار شدن به کتوز هستند تنها نیم دوز (۲۵۰ سی سی) از دکستروز باید داده شود، زیرا بدن گاو نمی تواند بیش از این مقدار را مصرف کند و اضافی آن بدون این که به گاو کمک کند دفع می شود.

دکتر Jones می گوید، اندازه گیری سطح BHBA در سطح گله هر هفته یکبار از ۱۲ تا ۱۵ گاو به عنوان نمونه، روند خطرات متابولیکی گله را روشن می کند. با نگهداری آمار دقیق این آزمایش ها، دامداران می توانند رابطه میان کتوز زیر درمانی را با عواملی مانند طول دوره شیردهی ، طول دوره خشکی و روزهایی که در دوره انتقالی به سر برده اند پیدا کنند. این کار به مدیران دامداری کمک می کند که مدیریت دوره انتقال زایمان گله را بهبود ببخشند و به جای درمان عوارض کتوز گاوها، ریشه های این بیماری را از میان بردارند.

عنوان نظر :
نام شما :
ایمیل :